Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Yin Foo-sun. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Yin Foo-sun. Pokaż wszystkie posty

Duch chińskiego filozofa

W dzisiejszym „Liberty Times” ukazał się artykuł Cao Changqing (曹長青) zatytułowany „KMT jest okropny, a KPChL przerażająca” (國民黨可惡,共產黨可怕).Tytuł to słowa chińskiego filozofa Yin Foo-sun (殷海光). O Yin pisałam już wcześniej TUTAJ.
Yin to postać bardzo ważna dla Tajwanu – przyczynił się do krzewienia idei wolności; to Yin dokonał pierwszego tłumaczenia na chiński „Drogi do zniewolenia” Friedricha Hayka.
Autor artykułu w „Liberty Times”, Cao Changqing, to jeden z najwybitniejszych obecnie chińskich publicystów prawicowych. Mieszkający w Nowym Jorku Cao publikuje w Stanach, na Tajwanie (cotygodniowa kolumna w „Liberty Times”) i Hong Kongu. Razem ze przyjaciółmi założył chińskojęzyczny portal „Prawica” .
Cao wspomina, że gdy ponad 10 lat temu żona przywiozła mu z Tajpej zbiór prac Yin Foo-sun, przejrzał je powierzchownie. Yin krytykował rządy KMT (Kuomintang) na Tajwanie, a dla Cao, który uciekł z Chin w 1989, KMT w porównaniu z KPChL (Komunistyczna Partia Chin Ludowych) to “małe piwo”. Dopiero po licznych podróżach na Tajwan w ostatnich latach i powrocie do lektury Yin Foo-sun, Cao przyznaje, że zrozumiał „mądrość i odwagę” Yin.
Yin walczył o prawo do głoszenia własnych pogladów i za gwłacenie tego prawa krytykował rządy Chang Kaisheka (蔣介石). Zapłacił za to wysoką cenę: został wyrzucony z pracy na uniwersytecie, jego książki były zakazane a, jak wspominała żona Yun, „wokół domu 24 godziny na dobę krążyli tajniacy”. Umierający na raka Yin otrzymał zaproszenie od Harvard University, ale nawet wtedy władze się nie ugieły i nie wydały mu paszportu.
Ale Yin był przede wszystkim zażartym antykomunistą. Na Tajwan przybył z Chang Kaiszekiem. To tu założył antykomunistyczne pismo „Wolne Chiny” (istniało tak długo jak nie pojawiły się w nim artykuły krytykujące reżim Chang’a).
Yin pewnie dziś przewraca się w grobie gdy widzi jak KMT „brata się” z chińskimi komunistami. Nie mógłby zrozumieć dlaczego gdy na Tajwan przybywa chiński oficjał, Chen Yunlin (陳雲林), z ulic w Tajpej znikają flagi Tajwanu.
Ponad 40 lat temu Yin Foo-sun zarzucił KMT, że „przestali odróżniać dobro od zła” (顛倒黑白). Kiedy dziś słucha się przedstawicieli KMT określających chińskich towarzyszy z KPChL jako „jedną rodzinę”, to stwierdzenie Yin wydaje się nadal bardzo aktualne.
Yin był do końca swoich dni inwigilowany. Dziś na Tajwanie do krytykujących obecne rządy i ChRL puka policja. Cao Chanqing podał jako przykład Paula Lin (林保華), urodzonego w Chinach publicysty. Lin znany jest z ostrych wystąpień w mediach przeciw rządom komunistów w Chinach i polityce zbliżenia prowadzonej przez prezydenta Tajwanu, Ma Yingjiu. Mieszkającego w Tajpej Lin’a zaczeła ostatnio nachodzić policja, aby ‘wyjaśnić sprawy związane z imigracją” (Lin kilka miesięcy temu otrzymał obywatelstwo tajwańskie). Sama doświadczyłam “wrażliwości” obecnych władz Tajwanu na tematy związane z ChRL”. Pisząc artykuł o Katyniu nawiazałam do mordów i prześladowań dokonywanych przez KPChL (wspomiałam min. o znajomym Hadzie więzionym w Chinach od ponad 10 lat); tajwańskie Biuro Rządowe (GIO) chciało opublikować artykuł w czasie gdy na Tajwanie promowany był film Wajdy “Katyń”. Jakie było moje zdziwienie gdy otrzymałam “ostateczną wersję” artykulu do druku...usunięto wszystkie fragmenty dot. ChRL. Na moje pytanie dlaczego, odpowiedziano, że ‘byłoby to niezrozumiałe dla czytelnika na Tajwanie”; (oczywiście nie wyraziłam zgody na publikację)
Umierający w wieku 51 lat Yin Foo-sun powiedział żonie, że „warto było pomimo prześladowań i wyrzeczeń walczyć o prawo do wyrażania własnych myśli”. Dzisiejszy artykuł Cao Changqing kończy się stwierdzeniem, że właśnie tego ducha Yin Foo-sun ponownie potrzeba na wyspie.

Historia na uliczkach w Tajpej

Spacerując małymi uliczkami w centrum nowoczesnego Tajpej można całkiem przypadkowo natrafić na miejsca, które przypomną nam o nie tak odległej historii wyspy. Niedaleko uniwersytetów NTNU (師範大學) i NTU (台灣大學) znajduję się dom, w którym kiedyś mieszkał filozof Yin Foo-sun /殷海光/. Urodzony w chińskiej prowincji Hebei, Yin przybył na Tajwan w 1949 roku (gdy rząd Chang Kaisheka musiał się ewakuować z Chin na wyspę) i wykładał na wydziale filozofii National Taiwan University (NTU); prof. Yin był obok Hu Shih (胡適) i Lei Chen (雷震) jednym z założycieli pisma „Wolne Chiny”(自由中國半月刊). Poczatkowo miesięcznik, jako czasopismo antykomunistyczne był sponsorowany przez Kuomintang. W założeniu wydawców pismo miało być forum wolnej myśli i zaczeły się tam pojawiać artykuły krytykujące reżimowe rządy Chang Kaiszeka. To zaczeło irytować Kuomintang, a gdy redaktor naczelny zaczął nawoływać do utworzenia Demokratycznej Republiki Chińskiego Tajwanu (中華臺灣民主國) pismo zamknięto. Jego wydawcy popadli w niełaskę. Książki napisane przez Yin Foo-sun zostały zakazane, a jego samego władze kuomingtanowskie napiętnowaly jako ‘pismaka-zdrajcę” (文字賣國者) czy ‘intelektualnego oszusta” (知識詐欺­者). W latach 60-tych na rozkaz rządu uniwerstytet NTU zwolnił prof. Yin. Wtedy to Yin Foo-sun otrzymał zaproszenie na wykłady na Harvard Universuty; niestety władze Kuomintangu nie wydały mu paszportu. Prof. Yin umarł na raka w 1967 w wieku 51 lat.
Prof. Yin Foo-sun był pod dużym wpływem Friedricha Hayka i dokonał pierwszego tłumaczenia na chiński „Drogi do zniewolenia”(gdy w latach 60-tych Hayek przybył na Tajwan i chciał spotkać się z prof. Yin rządzący Kuomintang uniemożliwił spotkanie). Na Tajwanie Yin Foo-sun, którego życiowe motto brzmiało” Lepiej umrzeć mówiąc, niż źyć milcząc” (寧鳴而生,不默而死) uważany jest za jedną z osób, które przyczyniły się do demokratyzacji wyspy.

Ale wróćmy do domu prof. Yin, który zresztą on sam zbudował z materiałów jakie uzyskał po zburzonym akademiku NTU. To tu w latch 50-tych i 60-tych spotykali się profesorowie i studenci i snuli długie nocne rozmowy o przyszłości Tajwanu.

Adres domu prof. Yin Foo-sun:
No. 1-1, Alley 16, Lane 18, Wenzhou St., Daan District, 106 Taipei
台北市大安區溫州街18巷16弄1-1號

Obrażone uczucia. Jak chińska maszyna wzięła się za polskiego siatkarza

W niedzielę 2 sierpnia hala w Ningbo skandowała „MVP", kiedy Tomasz Fornal odbierał nagrodę dla najlepszego zawodnika finałów Ligi Naro...