Pokój po chińsku — uśmiech i nóż

Tydzień dzielił czerwony dywan od szantażu. Dwa tygodnie wystarczyły, żeby zobaczyć, czym naprawdę jest chińska polityka pokojowego rozwoju.

7 kwietnia przewodnicząca tajwańskiej opozycji Cheng Li-wun wylądowała w Szanghaju. Przez sześć dni Komunistyczna Partia Chin kreowała się na siłę pokojową; czerwony dywan, spotkanie z Xi Jinpingiem, deklaracje o "wspólnej przyszłości" i pakiet ekonomicznych zachęt dla Tajwańczyków. 

Pekin wiedział, co robi. Cheng Li-wun to polityk, który podczas kampanii na szefową partii mówiła o marzeniu, by "Tajwańczycy byli dumni z tego, że są Chińczykami". Jej wizyta to nie był dialog - to było przedstawienie. Dla tajwańskiej opinii publicznej, dla Waszyngtonu, dla Europy: patrzcie, w Tajwanie są głosy rozsądku, są ludzie, z którymi można rozmawiać.

Eksperci w Tajpej nie mieli złudzeń. Politolodzy ostrzegali wprost, że Cheng wpisała się w chińską strategię "Zjednoczonego Frontu" - wieloletnią operację wpływu, której celem jest pokazanie, że zjednoczenie jest nieuniknione, a sprzeciw wobec niego to aberracja, nie norma.

Co znamienne: przez cały czas trwania wizyty chińskie lotnictwo wojskowe kontynuowało naruszenia tajwańskiej Strefy Identyfikacji Obrony Powietrznej. W połowie "misji pokojowej" Cheng, armia ogłosiła ćwiczenia bojowe na Morzu Żółtym. Pekin ściskał rękę opozycji i jednocześnie zaciskał pięść.

Tydzień później świat zobaczył tę drugą pięść.

21 kwietnia, na dzień przed planowanym wylotem prezydenta Tajwanu Lai Ching-te do Eswatini, jedynego afrykańskiego kraju utrzymującego formalne stosunki dyplomatyczne z Tajpej,  trzy państwa bez uprzedzenia cofnęły zgodę na przelot prezydenckiego samolotu przez swoje przestrzenie powietrzne. Były to Seszele, Mauritius i Madagaskar. Żadnego wyjaśnienia. Żadnego ostrzeżenia. Wizyta została odwołana.

Przypadek? Tajwańskie służby wywiadowcze nie miały wątpliwości. Pekin zagroził wszystkim trzem krajom tym samym: anulowaniem umorzenia długów, wstrzymaniem finansowania oraz dalszymi sankcjami gospodarczymi. Małe wyspiarskie państwa, głęboko uwikłane w chińskie pożyczki z inicjatywy Nowego Jedwabnego Szlaku, nie miały pola manewru. Nie cofnęły zezwoleń, bo chciały. Cofnęły je, bo nie mogły odmówić.

To nie jest dyplomacja. To szantaż z premedytacją.

Szef prezydenckiej kancelarii powiedział wprost: w całej Afryce i na wyspach Oceanu Indyjskiego widać ślady chińskiej inicjatywy infrastrukturalnej. Wszędzie ta sama konstrukcja: pożyczki, których nie da się spłacić, a potem rachunek wystawiony nie w walucie, lecz w posłuszeństwie.

Tajwański wiceminister spraw zagranicznych Wu Chih-chung wezwał społeczność międzynarodową, aby wreszcie zobaczyła mechanizm w całości. Chiny nie ingerują w suwerenność innych państw za pomocą czołgów. Robią to przez długi, kontrakty i groźby ich cofnięcia. Skutek jest ten sam; kraj traci zdolność do podejmowania suwerennych decyzji, zanim zdąży zorientować się, że ją utracił.

Dwa tygodnie. Jeden czerwony dywan w Szanghaju i trzy cofnięte zezwolenia nad Oceanem Indyjskim. To nie był zbieg okoliczności; to był komunikat. Do Tajwanu, do Afryki i do każdego, kto jeszcze zastanawia się, czym naprawdę jest chińska "polityka pokojowego rozwoju".

Lekcje dla Europy

Europa patrzy na Cieśninę Tajwańską jak na odległy spór - geograficznie, politycznie, mentalnie. To błąd, który może być kosztowny.

Kiedy Pekin mówi o stabilizacji i dialogu, zawsze warto zapytać, czyjej stabilizacji? Na czyich warunkach? To samo, co zrobił wobec KMT - wyciągnął rękę do opozycji, jednocześnie dusząc demokratyczny rząd - Chiny robią w relacjach z Europą od lat. Proponują partnerstwo gospodarcze, inwestycje, "win-win", a równocześnie budują zależności, które później stają się dźwignią nacisku.

Seszele, Mauritius i Madagaskar nie były w stanie odmówić Pekinowi, bo za bardzo mu były winne. Europa zna ten mechanizm z własnego podwórka - kolejne porty, lotniska i autostrady finansowane przez chińskie konsorcja w państwach członkowskich UE tworzyły dokładnie tę samą strukturę zależności. Różnica jest tylko w skali i geografii. Logika jest identyczna.

Strategia "Zjednoczonego Frontu" nie jest tajwańską specjalnością. Pekin aktywnie szuka, finansuje i legitymizuje europejskich polityków gotowych kwestionować jednolite stanowisko Zachodu wobec Tajwanu, Hongkongu, Ujgurów i Morza Południowochińskiego. Wizyta Cheng Li-wun była podręcznikowym przykładem tej taktyki: jeden polityk opozycji wystarczył, by przez tydzień dominować narrację o tym, że "na Tajwanie są różne głosy".

Cofnięcie zezwoleń na przelot prezydenckiego samolotu to precedens, który powinien zmrozić każdego planistę bezpieczeństwa. Chiny pokazały, że są gotowe używać infrastruktury prawnej i finansowej innych państw jako instrumentu politycznej presji - nawet kosztem fundamentalnych zasad bezpieczeństwa lotniczego. Jeśli dziś można zablokować prezydenta Tajwanu nad Oceanem Indyjskim, jutro można zablokować kogokolwiek, gdziekolwiek, gdzie długi do Pekinu są wystarczająco duże.

Zachód powinien przestać traktować Tajwan jako odległy problem. Powinien zacząć traktować go jako zwierciadło - odbicie tego, co go czeka, jeśli nie wyciągnie wniosków na czas.

Czechy między Tajwanem a Chinami: spór polityczny i gospodarcze realia

Czeski premier Andrej Babiš ogłosił w niedzielę na platformie X, że senator Miloš Vystrčil może, co prawda, udać się w maju z delegacją biznesową na Tajwan, ale rząd nie zapewni mu specjalnego samolotu - będzie musiał lecieć komercyjnie. Babiš skrytykował tę wizytę jako szkodliwą dla czesko-chińskich stosunków handlowych i zapowiedział własną, „pragmatyczną" dyplomację - z planowanymi wizytami w Azerbejdżanie, Kazachstanie i Uzbekistanie. Jego hasło: „pozwólmy naszym firmom robić interesy, zamiast kierować się wartościami".

Vystrčil, który w 2020 roku jako pierwszy czeski polityk tej rangi odwiedził Tajwan i przemawiał w tamtejszym parlamencie, na razie odpowiedział jedynie, że skomentuje sprawę w późniejszym terminie.

Europoseł Tomáš Zdechovský oraz inni czescy politycy wskazują, że „pragmatyzm" prochiński tak naprawdę nie trzyma się ekonomicznie. Tajwańskie inwestycje w Czechach są kilka razy wyższe niż chińskie i tworzą sześć razy więcej miejsc pracy. Zdechovský wprost stwierdził, że prochińska postawa nie leży w interesie narodowym Czech.

Wybór nie jest nawet ekonomiczny - bo liczby już to rozstrzygnęły: Tajwan inwestuje więcej. Pytanie brzmi więc nie „co się opłaca krajowi", lecz „komu się opłaca ten kurs na Pekin" i odpowiedź prowadzi prosto do Agrofertu, największego czeskiego konglomeratu rolno-spożywczego i medialnego, założonego przez samego Babišia.

Chińska propaganda ma swoich ulubieńców na Tajwanie

Tajwańska organizacja badawcza IORG (Taiwan Information Environment Research Center)
opublikowała raport ujawniający, którzy Tajwańczycy są najchętniej wykorzystywani przez chińskie media państwowe do prowadzenia kampanii propagandowej wymierzonej w samo tajwańskie społeczeństwo. Analiza obejmuje ostatni kwartał 2025 roku i dotyczy głównie materiałów rozpowszechnianych na chińskiej platformie Douyin, czyli odpowiedniku TikToka.

Na szczycie listy 25 najbardziej „pożytecznych" dla Pekinu Tajwańczyków znalazła się Cheng Li-wun, nowa przewodnicząca głównej partii opozycyjnej Kuomintang. Chińskie media państwowe pokazują ją prawie trzy razy częściej niż samego prezydenta Tajwanu, co nie jest przypadkiem. Cheng, która właśnie spotkała się z Xi Jinpingiem, wielokrotnie publicznie deklarowała, że „jest Chinką" i opowiada się za powrotem do polityki zbliżenia z Pekinem. Dla chińskiej propagandy jest więc gotowym produktem - Tajwanką, która własnymi ustami mówi to, co Pekin chciałby słyszeć od całego społeczeństwa wyspy.

Wielką niespodzianką tegorocznego raportu jest drugie miejsce zajęte przez popularnego tajwańskiego youtubera i influencera, znanego pod pseudonimem „Guan Zhang". Po wizycie w Chinach nagrał on materiał, w którym z zachwytem opisywał, jak bardzo Chiny są rozwinięte i jak bardzo Tajwan przy nich „odstaje". Chińska propaganda natychmiast podchwyciła ten film i przerobiła go według sprawdzonego schematu trzech etapów: usłyszał, zobaczył, uwierzył. Awans youtubera na drugą pozycję listy pokazuje, jak bardzo Pekin stawia na influencerów jako narzędzie dotarcia do młodszych odbiorców, omijając tradycyjne kanały polityczne.

Mechanizm działania tej propagandy jest równie prosty, co skuteczny. Chińskie media nie tworzą przekazu od zera; zbierają gotowe wypowiedzi tajwańskich polityków, komentatorów, byłych generałów i internetowych twórców, a następnie powielają je na masową skalę, odpowiednio kadrując i montując. W efekcie powstaje wrażenie, że sami Tajwańczycy powątpiewają w sens obrony wyspy, pragną zbliżenia z Chinami albo nie wierzą we własne instytucje demokratyczne. Pekin nie musi mówić sam za siebie, jeśli znajdzie Tajwańczyków, którzy powiedzą to za niego.

Raport wyróżnia dwie kategorie „tajwańskich przedstawicieli" w chińskich mediach. Pierwsza to tak zwani przedstawiciele pozytywni - politycy opozycji, byli wojskowi i influencerzy, których wypowiedzi Pekin wykorzystuje do budowania narracji o rzekomej chęci zjednoczenia lub słabości tajwańskiej obronności. Druga kategoria to przedstawiciele negatywni - politycy obozu rządzącego, w tym prezydent, których chińskie media pokazują wyłącznie po to, by ich ośmieszyć, przestraszyć lub oczernić. 

Autorzy raportu zwracają uwagę, że wśród 25 osób na liście znalazło się aż pięciu byłych generałów tajwańskiej armii, których wypowiedzi są regularnie wykorzystywane do wzmacniania przekazu o potędze chińskiego wojska i słabości tajwańskiej obrony. Na liście są też politycy planujący start w wyborach lokalnych w 2026 roku, co sugeruje, że Pekin świadomie stara się wpływać na ich wizerunek i kampanie wyborcze.

Dlaczego to wszystko ma znaczenie daleko poza Tajwanem? Opisywana kampania to podręcznikowy przykład nowoczesnej wojny informacyjnej, którą Chiny prowadzą równolegle z budową potencjału militarnego. Jej celem jest stopniowe podważanie wiary Tajwańczyków w sens obrony, rozbijanie jedności politycznej społeczeństwa, normalizowanie narracji o „jednych Chinach" oraz bezpośrednie ingerowanie w demokratyczny proces wyborczy. Podobne metody Rosja stosowała wobec Ukrainy przez lata przed 2022 rokiem, a ich echa widać dziś w kampaniach dezinformacyjnych prowadzonych w krajach europejskich, w tym w Polsce. Tajwański raport jest więc nie tylko dokumentem o odległej wyspie, ale lustrem, w którym każde demokratyczne społeczeństwo może przejrzeć własną podatność na tego rodzaju działania.

Fabryka świata się zamyka. I nikt ci o tym nie mówi.

Na koncie UnveiledChina na X ukazał się bardzo ciekawy wpis na
temat sytuacji gospodarczej Chin. Pretekstem jest informacja, że Honda zamknęła dwie fabryki w ChRL. Ale to nie jest historia o Hondzie. To historia o tym, jak "fabryka świata" się rozpada i dlaczego nikt o tym nie mówi wprost.

Liczby mówią same za siebie. 2021: rekordowe 344 miliardy dolarów zagranicznego kapitału wpłynęło do Chin. 2024: zaledwie 18,6 miliarda. Spadek o ponad 94% w trzy lata. Najniższy poziom od trzech dekad.  A w tym samym roku netto odpływ kapitału wyniósł 168 miliardów dolarów - największa ucieczka kapitału w historii chińskich statystyk, sięgających 1990 roku.

Zagraniczni inwestorzy wyprowadzają pieniądze. Chińscy inwestorzy wysyłają pieniądze za granicę. Obie grupy, w tym samym czasie i kierunku.  Uciekają z Chin.

Kto już wyszedł lub wychodzi

Motoryzacja: Mitsubishi - koniec. Honda - zamknięte fabryki. Samsung: fabryka smartfonów (2019), telewizorów (2020), komputerów (2022) - wszystkie zamknięte. IBM zamknął cały chiński dział R&D w 2024, ponad 1000 pracowników. Yahoo, LinkedIn, Amazon, Blizzard - historia. Apple przenosi produkcję do Indii i Wietnamu. Google - Pixel produkowany w Wietnamie i Tajlandii. I to nie jest pełna lista.

Teraz proszę posłuchać tego. W 2020 roku japońskie firmy produkcyjne wskazywały Chiny jako numer jeden wśród najbardziej obiecujących kierunków ekspansji - 47% odpowiedzi. W 2024 roku - 17,4%. Szóste miejsce. Firmy, które znały chiński rynek najlepiej na świecie, po prostu odpuściły.

A Pekin? Zamiast reform, naloty na zagraniczne firmy. Nieprzejrzyste regulacje. Prawo zmieniające się z dnia na dzień. Kontrola danych, która uniemożliwia normalne prowadzenie biznesu. I wisienka na torcie: giełdy w Szanghaju i Shenzhen przestały publikować dane o zagranicznych przepływach kapitału w czasie rzeczywistym. Kiedy liczby zaczynają ujawniać prawdę, reżim je chowa.

Ach, ten wielki rynek

Są tacy na Zachodzie, którzy nadal powtarzają mit o wielkim chińskim rynku.

Honda sprzedawała 1,627 miliona aut w Chinach w 2020 roku. W 2025 — 645 tysięcy. Rynek istnieje. Ale zachodnie firmy z niego wypadają, wypychane przez BYD, Geely i dziesiątki lokalnych marek. Wielki rynek to nie to samo co dostępny rynek.

Ci, którzy dziś mówią "stawiajmy na Chiny", to szaleńcy. Ignorują ryzyko, którego żaden model finansowy nie wycenia: arbitralne prawo, nacjonalizacja, szpiegostwo przemysłowe, zasady gry zmieniane w trakcie gry.

Kapitał nie kłamie. Kiedy 168 miliardów dolarów ucieka w jednym roku, to nie jest opinia analityka. To wyrok.

"Fabryka świata" była budowana przez 40 lat.  Teraz trwa jej demontaż. I dzieje się szybciej niż ktokolwiek przewidział.

Po włamaniu: Pekin odcina się od....... siebie

Jakiś czas temu pisałam o włamaniu hakerów do chińskiego Centrum
Superkomputerowego w Tianjinie. Sprawa ma ciąg dalszy, bo chińskie władze błyskawicznie zaostrzyły zasady bezpieczeństwa w administracji rządowej. Kancelaria  Rady Państwa rozesłała do agencji rządowych nowe dyrektywy: pracownicy muszą zostawiać telefony w specjalnych szafkach blokujących sygnał jeszcze przed wejściem do biura, a codzienną komunikację wewnętrzną mają prowadzić przez telefony stacjonarne. Drukarki i inne urządzenia peryferyjne zostały odcięte od sieci.

W jednostkach zajmujących się obronnością i polityką zagraniczną poszli jeszcze dalej - zainstalowano systemy wykrywające obecność sygnału komórkowego, a najbardziej wrażliwe maszyny pracują teraz w trybie całkowitej izolacji: bez dostępu do internetu, a niekiedy nawet do sieci wewnętrznej.

Co znamienne - jak donosi Epoch Times - zakazy obejmują nie tylko zagraniczne smartfony, ale też chińskie, co sugeruje, że władze nie ufają już w pełni nawet własnym producentom sprzętu.

Tajwańska posłanka urodzona w Chinach wyrzucona z partii i parlamentu

Tajwańska Partia Ludowa (TPP) wyrzuciła ze swoich szeregów posłankę Li Chen-hsiu - pierwszą w
historii Tajwanu demokratycznie wybraną parlamentarzystkę urodzoną w Chinach. Wraz z wykluczeniem z partii automatycznie straciła ona mandat poselski.

Centralna Komisja Rewizyjna TPP stwierdziła, że Li dopuściła się szeregu działań szkodzących reputacji ugrupowania i podważających jedność partyjną. Konkretnych przewinień nie ujawniono w całości, jednak sprawa nabrała dramatycznego wymiaru 7 kwietnia, kiedy Li oświadczyła działaczom partyjnym, że zrezygnuje z mandatu wyłącznie w zamian za pieniądze. Przewodniczący TPP Huang Kuo-chang skomentował to krótko: posłanka z listy partyjnej powinna służyć wyborcom i dotrzymywać obietnic, a nie zabiegać o korzyści osobiste. Zapytany wprost, czy Li spełniła ten standard, odpowiedział jednym słowem: nie.

Li weszła do parlamentu dopiero w lutym 2026 roku. Od samego początku jej mandat był przedmiotem poważnych wątpliwości prawnych. Tajwańskie prawo wymaga od posłów formalnego zrzeczenia się obywatelstwa ChRL przed objęciem mandatu. Li twierdziła, że dopełniła tych formalności, jednak rząd miał w tej sprawie poważne zastrzeżenia. W efekcie ministrowie i urzędnicy pojawiający się w parlamencie konsekwentnie odmawiali odpowiadania na jej pytania, uznając jej mandat za pozbawiony podstaw prawnych. 

Sytuację dodatkowo skomplikowało głośne wystąpienie posłanki podczas transmisji na żywo, w której stwierdziła, że podczas rozprawy w procesie korupcyjnym założyciela TPP Ko Wen-je dowiedziała się, iż Ko przekazał 7 milionów dolarów tajwańskich z funduszy partyjnych burmistrzowi Hsinchu Kao Hung-an. Li później odwołała te słowa, tłumacząc się wzburzeniem emocjonalnym i „zamętem w głowie", jednak sprawa trafiła już do komisji dyscyplinarnej partii i stała się zapalnikiem całej sekwencji wydarzeń prowadzących do jej wyrzucenia.

Sprawa Li Chen-hsiu jest czymś więcej niż wewnętrznym skandalem partyjnym. Odsłania fundamentalne napięcie, z którym Tajwan zmaga się na co dzień: jak traktować obywateli ChRL, którzy przyjęli tajwańskie obywatelstwo? Z jednej strony Tajwan jest demokratycznym państwem prawa i trudno mu odmawiać praw politycznych osobom, które legalnie się naturalizowały. Z drugiej strony, Pekin oficjalnie nie uznaje możliwości zrzeczenia się chińskiego obywatelstwa, co oznacza, że w świetle prawa ChRL Li nadal pozostaje obywatelką Chin. To rodzi realne pytania o lojalność i bezpieczeństwo państwa, szczególnie w kontekście narastającego napięcia w Cieśninie Tajwańskiej i trwającej presji militarnej oraz politycznej ze strony Pekinu.

Chińska marchewka dla tajwańskiego kina. Branża: dziękujemy, nie tym razem

Pisałam już o tym, że po spotkaniu Xi Jinpinga z szefową
Kuomintangu (KMT) Pekin ogłosił kolejny pakiet dziesięciu polityk „przyjaznych Tajwanowi". Jest tam punkt skierowany wprost do tajwańskiej branży filmowej i telewizyjnej. Chiny obiecują w nim otwarcie swoich platform streamingowych i kanałów telewizyjnych na tajwańskie seriale, dokumenty i animacje - pod warunkiem jednak, że będą miały „właściwy przekaz ideologiczny". Zapraszają też tajwańskich twórców do współpracy przy produkcji krótkich form wideo, niezwykle popularnych obecnie na chińskim rynku. Całość okraszona jest retoryką o „więziach rodzinnych między obiema stronami cieśniny" i wspólnej chińskiej kulturze.

Jeden z tajwańskich producentów w wywiadzie dla Liberty Times mówi, że to nic nowego i trudno nie wyczuć w jego słowach ironii. Podobne deklaracje słyszy od lat, warunki współpracy zamiast się poprawiać, systematycznie się pogarszają, a ceny, jakie chińskie platformy płacą za tajwańskie produkcje, spadają do poziomów trudnych do traktowania poważnie.

Producent zwraca uwagę na coś, co dobrze znają wszyscy, którzy próbowali robić biznes z Chinami w branży kultury: przepaść między oficjalnymi deklaracjami a rzeczywistością. Jako przykład podaje słynny „zakaz dotyczący Korei Południowej", czyli ogłoszone przez Pekin ograniczenia importu koreańskiej kultury popularnej. Oficjalnie zakaz obowiązywał i był głośno promowany; nieoficjalnie współpraca koreańsko-chińska toczyła się dalej różnymi kanałami. To pokazuje, że chińska polityka kulturalna jest w gruncie rzeczy nieprzewidywalna i zależy nie tyle od odgórnych deklaracji, co od tego, jak poszczególni urzędnicy na niższych szczeblach zdecydują się je interpretować i wdrażać.

W rozmowie pojawia się też temat tajwańskiego filmu „The Pig, the Snake and the Pigeon", który kilka lat temu odniósł w Chinach zaskakujący sukces kasowy i przez chwilę rozbudził nadzieje tajwańskiej branży na powrót do łask chińskiego rynku. Producent jednak studzi entuzjazm: to był czysty przypadek, zbieg okoliczności, nic więcej. Film wszedł na ekrany tuż po zakończeniu pandemii COVID-19, gdy chińskie kino borykało się z dotkliwymi niedoborami rodzimych produkcji, a film trafił po prostu we właściwy moment i po właściwej cenie.

Polityczne obietnice Pekinu mają termin ważności uzależniony od bieżącej sytuacji dyplomatycznej. Wystarczy jedno nieodpowiednie zdanie wypowiedziane przez tajwańskiego prezydenta, a cały pakiet „zachęt" może zostać cicho wycofany następnego dnia. „Teraz jest ta oferta, bo jeden polityk pojechał na spotkanie, ale wystarczy, że nasz prezydent powie coś nie tak, i już wszystko się zmieni" - komentuje producent. Jego ostateczna ocena jest krótka i nie pozostawia złudzeń: chińskim obietnicom nie ufa w żadnym stopniu i nie zamierza tego zmieniać.

Działania Pekinu nie są dyplomacją – to element wojny psychologicznej. Ogłaszanie hojnych pakietów „zachęt" przy okazji spotkań z przychylną opozycją służy przede wszystkim rozmywaniu tajwańskiej jedności, budowaniu wrażenia, że współpraca z Pekinem jest możliwa i opłacalna - i że tylko „nieprzejednany" rząd w Tajpej stoi temu na przeszkodzie. Tajwańska branża filmowa, jak widać, dawno przestała się na tę grę nabierać.

Pekin wciąż gra tą samą kartą – ale Tajwan już się zmienił

 Po spotkaniu szefowej KMT z Xi Jinpingiem Pekin ogłosił 10 nowych polityk wobec Tajwanu:   

1. Badanie możliwości ustanowienia zinstytucjonalizowanego mechanizmu stałej komunikacji między Komunistyczną Partią Chin a Kuomintangiem. Obie strony będą opierać się na wspólnej politycznej podstawie „konsensusu z 1992 roku” i sprzeciwiać się „niepodległości Tajwanu”, kierując się ideą „jednej rodziny po obu stronach Cieśniny”, odpowiadając na wspólne oczekiwania obywateli dotyczące pokoju, rozwoju, wymiany i współpracy, podejmując bardziej zdecydowane działania na rzecz pogłębiania kontaktów i integracji oraz wspólnie tworząc trwały dobrobyt narodu chińskiego.
2. Ustanowienie zinstytucjonalizowanej platformy dwustronnej wymiany młodzieży między obiema partiami. Ogólnochińska Federacja Młodzieży oraz Komisja ds. Rozwoju Młodzieży Kuomintangu będą regularnie organizować wymianę młodzieży. Strona chińska co roku zaprosi 20 grup młodzieżowych z Tajwanu w celu odwiedzin i wymiany.
3. Promowanie - tam, gdzie warunki na to pozwolą - połączeń wodnych, energetycznych, gazowych oraz mostowych między przybrzeżnymi regionami Fujianu a Kinmen i Matsu, w celu poprawy dobrobytu mieszkańców tych wysp.
4. Promowanie pełnego przywrócenia normalnych bezpośrednich połączeń lotniczych przez Cieśninę oraz dalsze ułatwianie przemieszczania się ludzi. Wsparcie dla szybkiego przywrócenia lotów między miastami takimi jak Urumczi, Xi’an, Harbin, Kunming i Lanzhou. Wsparcie dla wspólnego korzystania przez Kinmen z nowego lotniska w Xiamen.
5. Na podstawie „konsensusu z 1992 roku” i sprzeciwu wobec „niepodległości Tajwanu” - ustanowienie mechanizmu komunikacji oraz ułatwienia dla importu do Chin tajwańskich produktów rolnych i rybnych spełniających normy kontroli jakości. Wsparcie dla udziału tych produktów w targach i rozwijania kanałów sprzedaży.
6. Udoskonalenie zarządzania dostępem do rybołówstwa związanego z Tajwanem; badanie możliwości budowy portów i miejsc cumowania dla tajwańskich statków rybołówstwa dalekomorskiego oraz ułatwień dla sprzedaży ich połowów w Chinach.
7. Ułatwienia dla rejestracji w Chinach przedsiębiorstw produkujących żywność z Tajwanu oraz dla importu tajwańskiej żywności.
8. Badanie możliwości tworzenia nowych rynków drobnego handlu z Tajwanem w odpowiednich regionach oraz wsparcie dla małych i średnich przedsiębiorstw z Tajwanu w rozwijaniu działalności na rynku chińskim zgodnie z prawem.
9. Zezwolenie na emisję w chińskich kanałach satelitarnych i platformach internetowych tajwańskich seriali, filmów dokumentalnych i animacji spełniających odpowiednie kryteria. Tajwańscy twórcy mogą uczestniczyć w produkcji krótkich form wideo. Promowanie produkcji ukazujących więzi rodzinne i dobre życie po obu stronach Cieśniny.
10. Promowanie wznowienia pilotażowego programu indywidualnych podróży mieszkańców Szanghaju i prowincji Fujian na Tajwan.

Na pierwszy rzut oka pakiet ogłoszony przez Pekin wygląda imponująco: dziesięć punktów, konkretne ułatwienia, język „współpracy” i „dobrobytu”. W rzeczywistości to jednak w większości miękkie instrumenty wpływu i ekonomiczne zachęty, które od lat stanowią rdzeń polityki Chin wobec Tajwanu.

Nie ma tu nic przełomowego. Turystyka, eksport produktów rolnych, dostęp do rynku, wymiany młodzieżowe czy projekty infrastrukturalne to narzędzia znane od lat i wielokrotnie testowane. Ich cel pozostaje ten sam: tworzyć zależności ekonomiczne i społeczne, które z czasem mają przełożyć się na polityczne ustępstwa.

Do tych propozycji odniósł się rząd Tajwanu. W oficjalnym stanowisku podkreślono, że wspólna polityczna podstawa KPCh i KMT w istocie zmierza do podważenia istnienia Republiki Chińskiej. Wskazano, że propozycje Pekinu są rozwinięciem polityki mającej prowadzić do zjednoczenia, podczas gdy społeczeństwo Tajwanu konsekwentnie opowiada się za obroną swojej suwerenności. Zwrócono również uwagę, że tzw. „ramy pokoju” są w rzeczywistości ramami zjednoczenia, a ich instytucjonalizacja oznaczałaby wdrożenie modelu „jeden kraj, dwa systemy”.

Rząd zapowiedział podjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu ochrony suwerenności i godności państwa. Skrytykowano także fakt, że Pekin prowadzi rozmowy z wybraną częścią sceny politycznej, co prowadzi do przedstawiania obustronnych relacji jako sprawy wewnętrznej Chin i wprowadza w błąd opinię międzynarodową. Władze w Tajpej wezwały jednocześnie Chiny do uznania rzeczywistości i podjęcia konstruktywnego dialogu z demokratycznie wybranym rządem Tajwanu.

Problem w tym, że taktyka Pekinu coraz słabiej działa na Tajwańczyków. Społeczeństwo Tajwanu wyraźnie się zmieniło, a podatność na narrację o „wspólnej rodzinie” jest dziś ograniczona. Ekonomiczne korzyści nie równoważą obaw o bezpieczeństwo, suwerenność i presję polityczną.

Co więcej, część tych propozycji jest warunkowa i oparta na akceptacji „konsensusu z 1992 roku” oraz sprzeciwie wobec niepodległości. To sprawia, że pakiet nie jest neutralną ofertą gospodarczą, lecz elementem szerszej strategii politycznej.

Pekin zdaje się jednak tego nie dostrzegać. Wciąż stosuje te same narzędzia, jakby nic się nie zmieniło, mimo że Tajwan jest dziś zupełnie inny niż dekadę temu. Społeczeństwo stało się bardziej świadome, bardziej sceptyczne i znacznie mniej podatne na ekonomiczne zachęty. Co więcej, Komunistyczna Partia Chin prowadzi rozmowy przede wszystkim z tą częścią sceny politycznej, która chce dialogu na warunkach Pekinu, czyli z opozycją, a nie z rządem wyłonionym w wyborach. To podważa wiarygodność całej inicjatywy i pokazuje, że nie chodzi o realne porozumienie z Tajwanem jako całością, lecz o wywieranie wpływu na jego wewnętrzną politykę.

Krótko mówiąc, to nie przełom, lecz kontynuacja tej samej strategii. Tyle że dziś działa ona znacznie słabiej niż kiedyś.

Mąż liderki Kuomintangu jako tajny współpracownik służb

Podczas gdy szefowa partii Kuomintang (KMT), Cheng Li-wun, przebywa z wizytą w Chinach, na Tajwanie ujawniono dokumenty z czasów autorytarnych rządów, które rzucają nowe światło na przeszłość osób związanych ze środowiskiem politycznym Cheng. Sprawa dotyczy jej męża, Luo Wuchanga, i wskazuje, że w latach 80. mógł zostać zwerbowany przez służby specjalne państwa kontrolowanego wówczas przez Kuomintang jako potencjalny informator działający w środowisku studenckim.

Z odtajnionych materiałów wynika, że służby planowały najpierw traktować go jako tzw. „źródło operacyjne”, a następnie — w zależności od jego przydatności, skuteczności i bezpieczeństwa — rozważały przekształcenie tej relacji w pełnoprawną współpracę wywiadowczą. Dokumenty zawierają również informacje o nadaniu mu pseudonimu oraz o procedurze jego dalszej oceny, co wskazuje na standardowy mechanizm działania aparatu bezpieczeństwa tamtego okresu.

Szczególny ciężar tej sprawy wynika z faktu, że Luo Wuchang, tak jak Cheng Li-wun, był w młodości postrzegany jako radykalny działacz środowisk studenckich opowiadających się za niepodległością Tajwanu. 

Cheng Li-wun rozpoczęła studia prawnicze na National Taiwan University w 1987 roku i dołączyła do studenckiego stowarzyszenia o wyraźnie proniepodległościowym charakterze.  Tam poznała Luo Wuchanga, który studiował politologię i pełnił funkcję redaktora w tej organizacji. Z czasem zostali parą. Rok później Luo został przewodniczącym stowarzyszenia, a Cheng rozpoczęła pracę w czasopiśmie założonym przez znanego działacza demokratycznego. Oboje aktywnie angażowali się w działania polityczne. Po ukończeniu studiów Luo wycofał się z życia publicznego i pozostawał w cieniu swojej partnerki. Ślub wzięli w 2011 r.

Według relacji posłanki Fan Yun, uczestniczki ówczesnych protestów, Luo należał do najbardziej bezkompromisowych aktywistów i krytyków KMT. Zwraca uwagę, że jego późniejsza akceptacja politycznej ewolucji partnerki — od środowisk radykalnie antykuomintangowskich do przyłączenia się do KMT — była dla wielu osób z ich pokolenia trudna do zrozumienia. Fan Yun dodała również, że ujawnione dokumenty wydają się wiarygodne. 

Ujawnienie dokumentów jest efektem reform wprowadzonych w ostatnich latach, między innymi za prezydentury Tsai Ing-wen, które umożliwiły szerszy dostęp do archiwów służb specjalnych i zapoczątkowały proces rozliczania przeszłości autorytarnej. Dzięki tym zmianom możliwe stało się odkrywanie mechanizmów działania państwa w okresie, gdy aparat bezpieczeństwa Kuomintangu prowadził szeroko zakrojoną inwigilację środowisk akademickich i opozycyjnych.

Sprawa przypomina o historycznej roli KMT jako partii rządzącej w systemie niedemokratycznym, w którym służby specjalne odgrywały kluczową rolę w kontrolowaniu społeczeństwa. Jednocześnie wpisuje się w szerszy spór o interpretację historii Tajwanu oraz o to, jak duży wpływ dawne struktury i powiązania, w tym KMT z KPCh, mają na współczesną politykę.

Kolejny problem Chin: gigantyczny wyciek danych z superkomputera

Włamanie do jednego z najważniejszych chińskich superkomputerów i
kradzież około 10 petabajtów danych to nie tylko spektakularny incydent cybernetyczny. To kolejny dowód na to, że za wizerunkiem Chin jako technologicznego supermocarstwa kryją się poważne i powtarzalne słabości.

Według dostępnych informacji hakerzy uzyskali dostęp do systemów Narodowego Centrum Superkomputerowego (NSCC) w Tianjin – infrastruktury obsługującej tysiące instytucji, w tym sektor naukowy i wojskowy. Przez wiele miesięcy mogli swobodnie kopiować dane, nie wzbudzając alarmu. Wśród przejętych materiałów znajdują się m.in. projekty uzbrojenia, badania lotnicze, symulacje fuzji jądrowej oraz zaawansowane dane technologiczne.

Jeszcze bardziej niepokojący jest sposób przeprowadzenia ataku. Nie był to wyrafinowany cyberatak na najwyższym poziomie, lecz wykorzystanie podstawowych luk w systemie – m.in. dostępu przez źle zabezpieczone połączenie VPN, które umożliwiło nieautoryzowany dostęp do sieci. Dane były wyprowadzane stopniowo przez około pół roku, co pozwoliło uniknąć wykrycia. Eksperci podkreślają, że problemem nie był geniusz atakujących, lecz słabość zabezpieczeń.

Dodatkowo część danych została już ujawniona w internecie, a całość jest oferowana na sprzedaż. Oznacza to, że potencjalnie mogą one trafić do innych państw, w tym rywali geopolitycznych Chin. W praktyce może to oznaczać poważne straty wywiadowcze i technologiczne.

To zdarzenie wpisuje się w szerszy trend. W ostatnich latach dochodziło już do dużych wycieków danych w Chinach, w tym informacji dotyczących setek milionów obywateli. Powtarzalność takich incydentów sugeruje, że problem ma charakter systemowy, a nie przypadkowy.

Szczególnie widoczna jest sprzeczność między ambicjami a rzeczywistością. Chiny aspirują do roli globalnego lidera w dziedzinie sztucznej inteligencji, technologii i cyberbezpieczeństwa, a jednocześnie same przyznają w oficjalnych dokumentach z 2025 roku, że konieczne jest wzmocnienie zabezpieczeń sieci, danych i sektora AI oraz rozwój skoordynowanych mechanizmów ochrony. Przypadek z Tianjin pokazuje jednak wyraźnie, że mimo tych deklaracji fundamenty systemu wciąż pozostają kruche. Wyciek z Tianjin to nie tylko problem wizerunkowy.

Centralizacja infrastruktury, będąca jednym z filarów chińskiego modelu zarządzania, w tym przypadku zadziałała przeciwko niemu. Jedno skuteczne włamanie umożliwiło dostęp do ogromnej ilości danych z wielu sektorów jednocześnie – od nauki po obronność.

Jeśli autentyczność wykradzionych informacji zostanie potwierdzona, konsekwencje mogą być dalekosiężne. Obce państwa mogą uzyskać wgląd w rzeczywisty poziom chińskich technologii, a także zidentyfikować ich słabe punkty. To z kolei może wpłynąć na globalną równowagę technologiczną i militarną.

Kolejny raz okazuje się, że za chińską narracją o sile kryje się rzeczywistość znacznie bardziej podatna na błędy niż mogłoby się wydawać.