Pekin w dronie, urnie i parlamencie

W ciągu kilku listopadowych dni tajwańskie prokuratury ujawniły
trzy sprawy, które na pierwszy rzut oka nic nie łączy. Pierwsza dotyczy chińskich układów scalonych w dronach dla wojska. Druga przewodniczącego niewielkiej partii komunistycznej, który według śledczych startował w wyborach lokalnych na polecenie Pekinu i za jego pieniądze. Trzecia byłego szefa biura poselskiego, który zbiegł z wyspy. Złożone razem pokazują, jak działa chińska agentura: równocześnie w dostawach dla armii, w samorządzie i w parlamencie.

Chińskie serce tajwańskiego drona

13 listopada prokuratura w Taizhongu, dużym mieście w środkowej części wyspy, oskarżyła właściciela firmy Align Corp., nazwiskiem Tu, oraz jego żonę o to, że w dronach dostarczanych wojsku montowali chińskie układy scalone i fałszowali dokumenty o ich pochodzeniu. Kontrakty wprost zabraniały stosowania podzespołów z ChRL, Hongkongu i Makau.

Sprawa wyszła na jaw przy odbiorze sprzętu. Akademia Wojskowa znalazła w dronach szkoleniowych chipy z serii Beijing T31, a dowództwo logistyczne wojsk lądowych układy z napisem „China” w dronach przeznaczonych do zrzucania ładunków wybuchowych. Według prokuratury właściciel wiedział, co montuje, a w świadectwach pochodzenia i kartach gwarancyjnych zapewniał, że sprzęt zaprojektowano i wyprodukowano na Tajwanie. Małżonkowie odpowiedzą za naruszenie ustawy o bezpieczeństwie narodowym, fałszerstwo i oszustwo. Prokuratura żąda dla każdego z nich co najmniej pięciu lat więzienia.

Śledczy nie twierdzą, że te układy przekazywały dane do Pekinu. Rzecz w czymś innym. Tajwan rozbudowuje flotę dronów właśnie po to, by w razie inwazji nie zależeć od chińskiej techniki. Chiński chip w maszynie, która ma odpierać chiński desant, to potencjalna zakładka sprzętowa, czyli ukryta funkcja, którą przeciwnik może uruchomić w dogodnej chwili, choćby po to, by unieruchomić drona albo zakłócić sterowanie.

Komunista z kampanią opłaconą przez Pekin

8 listopada sąd w mieście Tainan zastosował areszt tymczasowy z zakazem kontaktów wobec Lin Te-wanga, założyciela i przewodniczącego Komunistycznej Partii Ludowej Tajwanu. To niewielkie ugrupowanie powstało w 2017 roku i głosi, że Tajwan jest częścią Chin. Sam Lin zasiadał wcześniej w komitecie centralnym Kuomintangu, dziś głównej partii opozycyjnej.

Prokuratura podejrzewa, że Lin na polecenie KPCh i za jej pieniądze kandydował na naczelnika osiedla w dzielnicy Xinying w Tainanie. Miał też nakłonić członka komitetu centralnego swojej partii, Chen Zhen-zhou, do startu w Hsinchu i finansować jego kampanię. Według śledczych wielokrotnie organizował mieszkańcom wyjazdy do Chin z darmowym noclegiem, na koszt gospodarzy, co prokuratura uznaje za kupowanie głosów. Chen wyszedł na wolność za kaucją w wysokości 50 tysięcy dolarów tajwańskich, czyli około 1500 dolarów amerykańskich.

Podstawą zarzutów wobec Lina jest tajwańska ustawa antyinfiltracyjna. Zabrania ona przyjmowania od tak zwanego źródła infiltracji, czyli w praktyce od Pekinu, poleceń i pieniędzy na działalność wyborczą.

Lin nie pierwszy raz ma takie kłopoty. W 2023 roku oskarżono go o przyjęcie chińskich pieniędzy na kampanię do rady miasta Tainan w 2018 roku, ale w czerwcu 2025 roku sąd go uniewinnił. Ten wyrok dobrze pokazuje, jak trudno udowodnić przed sądem to, co widać gołym okiem.

Można by machnąć ręką, bo naczelnik osiedla to najniższy szczebel władzy na Tajwanie. Ale właśnie dlatego jest cenny. Zjednoczony Front, czyli aparat KPCh, który poza partią zjednuje sojuszników i rozbija przeciwników, od dziesięcioleci prowadzi na wyspie pracę u podstaw: przez świątynie, stowarzyszenia, lokalnych liderów opinii i wycieczki dla seniorów. To klasyczne budowanie agentury wpływu. Kto zdobędzie zaufanie sąsiadów, ten w razie kryzysu ma pod ręką ludzi, których słucha cała okolica.

Uciekinier z biura poselskiego

Trzecia sprawa dotyczy Chang Chun-chieha, który od 2002 roku kierował biurem bezpartyjnej posłanki May Chin. Żeby ją zrozumieć, trzeba najpierw wiedzieć, kim jest jego szefowa. May Chin pochodzi z ludu Atajalów, jednego z rdzennych ludów, które zamieszkiwały wyspę przed przybyciem Chińczyków, i zasiada w parlamencie z puli mandatów zarezerwowanych dla tej ludności. Zanim zajęła się polityką, była gwiazdą tajwańskiego kina i estrady; zagrała między innymi w „Przyjęciu weselnym” Anga Lee z 1993 roku. Jej ojciec był Mandżurem z Chin kontynentalnych, matka Atajalką, a dyplom z etnologii zdobyła na pekińskim Uniwersytecie Minzu. Od dawna słynie z postawy antyjapońskiej i przychylnej Pekinowi: protestowała nawet przed tokijską świątynią Yasukuni.

Oboje po raz pierwszy usłyszeli zarzuty w czerwcu. Prokuratura w Tajpej zarzuciła Changowi, May Chin i 22 innym osobom wyprowadzanie pieniędzy przeznaczonych na pensje asystentów. Według Taipei Times Chang miał też za pośrednictwem stowarzyszenia kultury tubylczej wyłudzić od urzędów i spółek państwowych ponad 9,33 mln dolarów tajwańskich.

To jednak dopiero część sprawy. 6 listopada prokuratura przy tajwańskim Sądzie Wyższym, odpowiednik naszej prokuratury apelacyjnej, oskarżyła May Chin, Changa i dwie inne osoby o naruszenie ustawy o bezpieczeństwie narodowym. Według śledczych przyjmowali z Chin pieniądze na tworzenie na Tajwanie organizacji działających na rzecz Pekinu. Tajwańska telewizja publiczna PTS podaje, że od 2005 do 2016 roku miało to być około 170 mln dolarów tajwańskich na założenie organizacji działającej po obu stronach Cieśniny Tajwańskiej, nazwanej Krajem Duchów Przodków. Prokuratura żąda 14 lat więzienia dla posłanki i 15 lat dla Changa. May Chin zarzuca śledczym, że pospieszyli się z aktem oskarżenia, by odwrócić uwagę od tego, że nie zdołali schwytać zbiega. Komentator Taipei Times przypomina, że Chang miał również kierować asystentów na szkolenia Zjednoczonego Frontu. Tak potocznie nazywa się Departament Pracy Zjednoczonego Frontu, czyli wydział Komitetu Centralnego KPCh, który zjednuje dla Pekinu wpływowych ludzi i całe środowiska spoza partii, także za granicą, a w przypadku Tajwanu przygotowuje grunt pod jego przyłączenie do ChRL.

Gdy ogłaszano ten akt oskarżenia, Changa nie było już na Tajwanie. Po czerwcowym oskarżeniu wyszedł z aresztu za kaucją 10 mln dolarów tajwańskich, z elektroniczną bransoletą dozoru na ręce. 6 września ją zerwał i zniknął. Pod koniec października, jak podają media, wymknął się z wyspy łodzią. 4 listopada śledczy zajęli w porcie Keelung dwie łodzie rybackie. Zatrzymano już 47 osób podejrzanych o pomoc w ucieczce.

Ta ostatnia liczba mówi najwięcej. Czterdzieści siedem osób to nie przypadkowi znajomi, tylko kanał przerzutowy z prawdziwego zdarzenia: kierowcy, kryjówki, rybacy, ktoś, kto wie, kiedy wypływa patrol straży przybrzeżnej. Skoro taką sieć da się uruchomić dla jednego zbiega, łatwo sobie wyobrazić, czemu mogłaby służyć w czasie wojny.

Jeden wzór, trzy odsłony

Te trzy sprawy to trzy odcinki jednego frontu. Pierwszy to dostawy dla wojska: obca technika przemycona do sprzętu bojowego pod fałszywym świadectwem pochodzenia. Drugi to wybory: polityk, który według śledczych bierze od Pekinu nie tylko pieniądze, ale i polecenia, a wyborców wozi na wycieczki do Chin. Trzeci to państwo od środka: biuro poselskie, przez które według prokuratury płynęły chińskie pieniądze na budowę siatki, i ludzie gotowi przerzucić podejrzanego za granicę.

W tym samym tygodniu Tajwan cofnął zezwolenie na wjazd Alice Huang, którą amerykański wywiad podejrzewa o współpracę z Ministerstwem Bezpieczeństwa Państwowego, czyli cywilnym wywiadem i kontrwywiadem ChRL. To z nią romans miał Jensen Huang, urodzony na Tajwanie założyciel Nvidii, światowego potentata w dziedzinie chipów dla sztucznej inteligencji. Po ujawnieniu sprawy Huang odszedł z firmy. Jeśli podejrzenia się potwierdzą, będzie to podręcznikowa operacja z użyciem jaskółki.